Çapalama Etkisi

Çapalama etkisi (anchoring bias), bir karar verirken karşılaşılan ilk bilginin (çapanın), sonraki değerlendirmeleri orantısız şekilde etkilemesi durumudur. Bu çapa, konuyla objektif olarak alakasız olsa bile etkisini sürdürebilir.

Yatırımda nasıl ortaya çıkar?

Bir yatırımcı, bir hisseyi 100 TL'den satın aldıysa, o fiyat zihninde bir çapa haline gelir — hisse 60 TL'ye düştüğünde bile, kararlarını şirketin bugünkü gerçek değerine göre değil, o 100 TL'lik çapaya göre verebilir ("eski fiyatına dönene kadar bekleyeyim" gibi). Oysa alım fiyatı, şirketin bugünkü ve gelecekteki değeriyle ilgisizdir.

Nasıl fark edilir?

Çapalama etkisinin en güvenilir panzehiri, bir varlığı değerlendirirken kendi alım fiyatını tamamen unutup, sanki bugün sıfırdan karar veriyormuş gibi sormaktır: bu varlığı bugünkü fiyatından, bugünkü bilgilerle yeniden satın alır mıydım? Bu soru, geçmişteki bir sayının bugünkü kararı gölgelemesini engeller.